Klima-aldaketak baso-lurzoruko ornogabeen populazioak aldatzen ditu, azterlan berri baten arabera


© Picture of a Wolf spider taken by Solène Brasseur in one of the project sites in St Christol in southern France

BC3ko ikertzaileek zuzendutako meta-analisi berritzaile batek klima-aldaketak baso-lurzoruetan bizi diren ornogabeetan duen eragina argitu du. Azterketa Global Change Biology aldizkarian argitaratu da, mundu osoko 46 basoren datuak biltzen dituen orain arteko mota horretako azterketarik handiena, eta ekosistema bital horietan prezipitazioen aldaketek duten eraginari buruzko funtsezko hutsuneak betetzen ditu. 

Lurzoruetan 430 milioi espezie daude, planetako espezie guztien erdia baino gehiago: munduko onddoen % 90, landareen % 85 eta bakterioen % 50 baino gehiago, bizitzaren % 59, oro har. Klima-aldaketa bezalako mehatxuek gainazaleko biodibertsitateari nola eragiten dioten asko dakigun arren, ezer gutxi dakigu animaliei lurzoruan nola eragiten dieten buruz. 

BC3ko ikertzaileek, EBk finantzatutako HoliSoils proiektuaren parte gisa, zuzendutako azterlan berriak prezipitazioen aldaketek lurzoruko ornogabeetan duten eragina aztertzen du. Emaitzek erakusten dutenez, lehorteek lurzoruaren ornogabeen ugaritasuna % 35 inguru murrizten dute, eta prezipitazioen hazkundeak, berriz, antzeko hazkundeak eragiten ditu. Gainera, lehortearen eragina ez zen berdina ornogabe guztientzat: ondorioak larriagoak ziren kolembolo eta akaroen moduko taldeentzat ornogabe ñimiñoentzat baino, hala nola nematodoentzat, edo kakalardoak bezalako talde handiagoentzat. Horrek esan nahi du gehien kaltetutako espezieen artean lurzoruaren osasuna hobetzen laguntzen duten espezie asko daudela, hildako hostoak janez eta materia organiko hori lurzoruan sartuz. Ikertzaileen arabera, gorputzaren tamainaren eta ikerketa honetan aurkitutako prezipitazioen erantzunaren arteko erlazioak inplikazio sakonak ditu lurzoruaren biodibertsitateak klima-aldaketari etorkizunean emango dizkion erantzunak aurreikusteko.

“Gure aurkikuntzek lurzoruko ornogabeek klima-aldaketari etorkizunean emango dizkioten erantzunak zehaztasun handiagoz iragartzen lagunduko digute, baita horiek lurzoruaren funtzionamenduan eta osasunean izan ditzaketen ondorioak ere. Epe luzera, aldaketa horiek basoen osasuna eta mantenugaien zikloa bezalako zerbitzu ekosistemikoak emateko gaitasuna arriskuan jar dezakete. ” (Phil Martin, BC3ko ikertzailea eta azterlanaren egile nagusia)

Ornogabeen taldeen erantzunen arteko aldeak bi faktoreren emaitza izango dira ziurrenik: dieta eta egokitzapen fisikoak. Ikerketaren arabera, lehorteak gehien kaltetutako espezieetako asko landareen sustraiez, hosto hilez edo onddoez eta lurzoruetako bakterioez elikatzen dira, eta hori guztia murriztu egin daiteke lehortearen ondorioz. Aldi berean, akaroek eta kolenboloek kakalardoek baino gaitasun txikiagoa dute leku batetik bestera mugitzeko eta basoetan eremu hezeagoak aurkitzeko; beraz, lehortzeko arrisku handiagoa dute.

“Lurzoruaren hezetasuna faktore mugatzaile garrantzitsua da lurzoruko faunarentzat, eta, denboran zehar, animalia horiek egokitzapen ekologiko, morfologiko eta fisiologiko ugari egin zituzten prezipitazio espezifikoen erregimenetara. Hala ere, gaur egun prezipitazio-erregimenetan gertatzen ari diren aldaketa handiek zuzeneko zein zeharkako ondorioak eragiten dituzte lurzoruko faunan; izan ere, horietako batzuk ez dira hain egokiak aldatzen diren edo harrapariak izateko arrisku handiagoa duten elikadura-baliabideetara “. (Mathieu Santonja, Aix Marseille Unibertsitateko irakasle elkartua eta azterlanaren egilekidea)

Emaitzek iradokitzen dute eskualde desberdinetako lurzoruko ornogabeek eragin desberdina izan dezaketela. Lehorteak ugaritzen ari diren eskualdeetako basoetan, hala nola Europako hegoaldean eta Erdialdeko Amerikan, ziurrenik murriztu egingo dira lurzoruko ornogabeen populazioak. Aitzitik, prezipitazioak ugaritu diren eskualdeetan, hala nola Europako iparraldean eta Ipar Amerikan, populazio horiek ugaritu egin dira. Horrela, bada, ikertzaileek erabakiak hartzeko ardura dutenei eskatzen diete baso-lurzoruen gaineko mehatxuak serio hartzeko eta egungo kudeaketa-jardunbideen egokitzapenak finantzatzeko eta sustatzeko.

“Ikerketa honetarako erabiltzen ditugun esperimentu gehienak txikiak eta epe laburrekoak ziren. Muga horiek direla eta, oraindik goiz da jakiteko lehorteak lurzoruko faunan dituen ondorioak atzeraezinak diren ala ez, eta lurzoruak karbonoa bahitzeko duen gaitasunari zenbateraino eragingo dioten. Azterketa zabalagoak eta luzeagoak behar ditugu, lurreko fauna baldintza klimatiko berrietara nola egokituko den ikusteko “. (Jorge Curiel, BC3ko Ikerbasque irakaslea eta azterlanaren egilekidea)

Meta-analisiak erakusten du prezipitazioen manipulazio esperimental gehienak gehiago egokitzen direla aurreikusitako muturreko fenomeno klimatikoetara urteko batez besteko aldaketetara baino, eta baliteke mundu errealaren baldintzak zehaztasunez ez irudikatzea. Azterketa horietan erabilitako lursail esperimentalak sarritan txikiegiak ziren taxon mugikorretarako aldaketen guztizko irismena atzemateko, eta horrek etorkizuneko ikerketetan lurzati handiagoak behar zirela iradokitzen du. Ondorio horiek agerian uzten dute lurzoruaren eredu mekanizista errealistagoak garatu behar direla, funtsezkoak baitira lurzoruak aldaketa globalari ematen dizkion erantzunak simulatzeko.

Azterlan hau orain arte egin den mota honetako handiena eta solidoena da, eta prezipitazioetan izandako aldaketek lurzoruko ornogabeetan izan duten eragina berresten du, mantenugaien zikloan izan ditzakeen ondorioak iradokitzeaz gain. Hala ere, ikertzen jarraitu behar da, lurzoruaren ornogabeen aldaketa horiek lurzoruaren osasunaren aldaketekin lotzeko.

Artikuluari buruz:

Titulua: Meta-analysis reveals that the effects of precipitation change on soil and litter fauna in forests depend on body size

Link: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/gcb.17305  

Doi: 10.1111/gcb.17305

Egileak: Martin, P.A.; Fisher, L.; Pérez-Izquierdo, L.; Biryol, C.; Guenet, B.; Luyssaert, S.; Manzoni, S.; Menival, C.; Santonja, M.; Spake, R.; Axmacher, J.C.; Yuste, J.C.

Proiektu honek Europar Batasunaren Horizonte 2020 ikerketa eta berrikuntza programaren finantzaketa jaso du, 101000289 zenbakiko dirulaguntza hitzarmenari jarraiki.

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude





María de Maeztu Excellence Unit 2023-2027 Ref. CEX2021-001201-M, funded by MCIN/AEI /10.13039/501100011033

©2008 BC3 Basque Centre for Climate Change.